Zainteresowanie sprawami oświaty i zaangażowanie obywatelskie w tę problematykę datuje się w Polsce od ponad 200 lat. Komisja Edukacji Narodowej, walka o polską szkołę pod zaborami, budowanie nowoczesnego systemu oświaty w okresie międzywojennym, rozwój szkolnictwa konspiracyjnego w czasie II wojny światowej i próby reform podjęte przez Solidarność w latach 1980-81 tę tezę potwierdzają.

Momentem przełomowym w ostatnim dwudziestoleciu było powstanie Społecznego Towarzystwa Oświatowego, które na zjeździe założycielskim w roku 1989 w swojej Deklaracji Programowej zapisało: „Wychowanie dzieci jest naszym obowiązkiem, my też ponosimy za nie odpowiedzialność. Poprzez podatki i budżet państwowy finansujemy szkoły i całą administrację oświatową. Mamy więc prawo do decydowania o tym, w jakich warunkach, kto i według jakiego programu uczy nasze dzieci. (…) Szkoła nawet pod zarządem państwowym pozostaje własnością społeczną i jej główną funkcją społeczną jest służbą na rzecz społeczeństwa. Uspołecznienie placówek oświatowych winno odbywać się poprzez zwiększenie ich autonomii wobec władz administracyjnych i dopracowania się systemu wewnętrznych decyzji podejmowanych przez tworzące szkołę społeczności”.
Te założenia stały się podstawą dążenia do wprowadzenia w ustawie o systemie oświaty rozwiązań realnie umożliwiających rodzicom wpływanie na szkołę, do której uczęszczają ich dzieci. Wbrew jednak rozbudzonym na początku lat 90. ubiegłego wieku oczekiwaniom, proces ten okazał się długi. Napotkał na różnego rodzaju przeszkody ze strony polityków, pracowników oświaty, części środowiska nauczycielskiego. Kilkakrotnie podejmowane próby zmiany rozwiązań ustawowych nie uzyskiwały większości parlamentarnej mimo wsparcia ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich i wielu autorytetów oświatowych. Nie zrażając się niepowodzeniami inicjatorzy zmian podejmowali szereg działań aktywizujących rodziców z całej Polski.

Do najważniejszych należało przygotowanie w roku 1998 pod redakcją prof. Marii Mendel pierwszego całościowego programu „Rodzice w szkole”, zorganizowanie w roku 2000 wspólnie z Parlamentarnym Zespołem „Edukacja Jutra” dwóch konferencji pt. „Miejsce i rola rodziców w polskim systemie edukacyjnym” i wydanie w roku 2002 książki „Prawa rodziców w szkole” (drugie wydanie 2005 r.), powołanie Ogólnopolskiego Forum Rodziców i kilku lokalnych organizacji rodzicielskich, w tym Polskiego Stowarzyszenia Rodziców z siedzibą w Szczecinie, utworzenie Fundacji „Rodzice Szkole”. Ta stanowczość i upór w dążeniu do wytyczonych celów doprowadziło w roku 2007 do długo oczekiwanego sukcesu. 11 kwietnia 2007 r. Sejm Rzeczypospolitej uchwalił nowelizację ustawy o systemie oświaty, w której zawarto wszystkie rozwiązania proponowane przez środowiska rodziców. Najważniejsze z nich zostały zapisane w art. 53 i art. 54.

W ten sposób zakończył się pierwszy niezbędny etap uspołeczniania polskiej oświaty, etap stworzenia rozwiązań prawnych, adekwatnych do rozwiązań obowiązujących w demokratycznym świecie i umożliwiających rodzicom odgrywanie znaczącej roli na terenie szkoły publicznej. Kolejnym etapem winna być szeroko rozumiana edukacja wszystkich zainteresowanych tą problematyką, przede wszystkim rodziców, ale również dyrektorów szkół, nauczycieli, pracowników oświatowych i samorządowych.
Temu celowi będą służyły dalsze działania STO, Fundacji „Rodzice Szkole” i Ogólnopolskiego Forum Rodziców.

1. W szkołach i placówkach, z zastrzeżeniem ust. 6, działają rady rodziców, które reprezentują ogół rodziców uczniów.
2. W skład rad rodziców wchodzą:

1. w szkołach - po jednym przedstawicielu rad oddziałowych, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danego oddziału,
2. w placówkach - co najmniej 7 przedstawicieli, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców wychowanków danej placówki,
3. w szkołach artystycznych – co najmniej 7 przedstawicielki, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danej szkoły.

3. W wyborach, o których mowa w ust. 2, jednego ucznia reprezentuje jeden rodzic. Wybory przeprowadza się na pierwszym zebraniu rodziców w każdym roku szkolnym.
4. Rada Rodziców uchwala regulamin swojej działalności, w którym określa w szczególności:

1. Wewnętrzną strukturę i tryb pracy rady ,
2. Szczegółowy tryb przeprowadzania wyborów do rad, o których mowa
   w ust. 2 pkt 1-3, oraz przedstawicieli rad oddziałowych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, do rady rodziców odpowiednio szkoły lub placówki.

5. Rady Rodziców mogą porozumiewać się ze sobą, ustalając zasady i zakres współpracy.

art. 54:

1. Rada Rodziców może występować do dyrektora i innych organów szkoły lub placówki, organu prowadzącego szkołę lub placówkę oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny z wnioskami i opiniami we wszystkich sprawach szkoły lub placówki.
2. Do kompetencji rady rodziców, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, należy:
   1. Uchwalanie w porozumieniu z radą pedagogiczną:
      a) programu wychowawczego szkoły, obejmującego wszystkie treści i działania o charakterze wychowawczym, skierowanym do uczniów, realizowanego przez nauczycieli,
      b) programu profilaktyki dostosowanego do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, obejmującego wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców,
   2. opiniowanie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 34 ust. 2,
   3. opiniowanie projektu planu finansowego składanego przez dyrektora szkoły.
3. Jeżeli rada rodziców w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcie roku szkolnego nie uzyska porozumienia z radą pedagogiczną w sprawie programu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. A lub b, program ten ustala dyrektor szkoły w uzgodnieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny. Program ustalony przez dyrektora szkoły obowiązuje do czasu uchwalenia programu przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną.